In dit hoofdstuk geven we een winstwaarschuwing af in verband met actuele ontwikkelingen in het Midden-Oosten en schetsen we beleidsontwikkelingen die van invloed zijn op de provinciale begroting. Daarna presenteren wij het financieel beeld op hoofdlijnen.
Winstwaarschuwing vanwege olie- gasprijzen vanwege internationale ontwikkelingen
In deze Voorjaarsrapportage is financieel gezien geen rekening gehouden met het effect van de recente escalaties in het Midden-Oosten, met name de vijandelijkheden tussen de VS, Israël en Iran in maart 2026. Genoemde escalaties hebben geleid tot aanzienlijke volatiliteit van de oliemarkt, welke als effect heeft dat de olieprijzen worden opgedreven. Er bestaat veel onzekerheid over de wereldwijde energievoorziening. Het risico bestaat dat de stijgende energieprijzen de inflatie aanjaagt en ook dat daarmee de provincie Utrecht in 2026 te maken krijgt met een hogere energielast dan geraamd. Het is onduidelijk of en in hoeverre het kabinet deze negatieve effecten gaat compenseren.
Indexatie onderhoud kapitaalgoederen mobiliteit
Na het opstellen van de nota Kapitaalgoederen Mobiliteit, het vaststellen van de Kadernota 2026 alsook de Begroting 2026 is duidelijk geworden dat de vaste kosten voor de kapitaalgoederen vaarwegen € 1,865 miljoen per jaar hoger worden. Deze verhoging wordt veroorzaakt door een forse indexatie en de toepassing van nieuwe kostprijzen van de werkzaamheden die door het waterschap Amstel, Gooi en Vecht worden uitgevoerd bij waterwegen die door de provincie aan hen gedelegeerd zijn via de Omgevingsverordening. Omdat deze activiteiten gedelegeerd zijn, en daarmee de verantwoordelijkheid is overgedragen, en de normkosten nationaal zijn vastgesteld, zijn deze kosten onvermijdbaar. Deze aanpassingen zijn eerder al verwerkt voor andere waterschappen maar van Amstel, Gooi en Vecht kwamen later binnen. In het Statenvoorstel Nota’s Kapitaalgoederen Bedrijfsvoering 2025 en Mobiliteit 2025 van september is PS hierover geïnformeerd.
Beleidsontwikkelingen
Actualisaties Commissie BBV
De Commissie BBV heeft op 8 december 2 publicaties gedaan te weten, de (a.) actualisatie notitie Structurele en incidentele baten en lasten en de (b.) publicatie van de verwonderpunten. In maart 2026 heeft de commissie in de notitie Structurele en incidentele baten en lasten een aantal verduidelijkingen gedaan. De bepalingen en richtlijnen van deze notitie treden in werking met ingang van het begrotingsjaar 2027. Op hetzelfde moment komt de ‘Notitie incidentele en structurele baten en lasten’ van december 2025 te vervallen.
a. Incidentele baten en lasten
De commissie geeft aan dat bij incidentele baten of lasten duidelijk beschreven moet zijn dat een post incidenteel is. Hierbij gaat het om de aard en de termijn van de post welke binnen het betreffende P&C product verantwoord wordt. Daarnaast zie we dat de aanbeveling voor een grensbedrag voor de omvang van incidentele lasten en baten welke afzonderlijk gespecificeerd moeten worden al verwerkt is in de financiële verordening van 2025 . Het opvoeren van een stelpost voor onderbesteding wordt benoemd en ontraden, maar ook aangeven dat dit binnen de BBV niet uitgesloten is.
b. Verwonderpunten
Het advies verwonderpunten bevat een fors aantal aanbevelingen vanuit de commissie BBV naar Binnenlandse Zaken en koninkrijksrelaties om de regels rondom de verslaglegging te actualiseren. Dit advies is voorgekomen uit een notitie gestuurd door de controllers van 100.000+ gemeenten in 2020. De commissie heeft hierop haar reactie gestuurd. We monitoren het vervolgtraject vanuit Binnenlandse Zaken en zodra er nieuwe richtlijnen bekend zijn worden deze binnen de organisatie gecommuniceerd en geïmplementeerd.
Verloopstaat begrotingssaldo
In deze paragraaf presenteren wij het verloopoverzicht van het begrotingssaldo vanaf de vastgestelde begroting 2026-2029. In de totaalregel is het actuele saldo van de begroting opgenomen na vaststelling van deze voorjaarsrapportage.
Financieel kader (bedragen x 1000) | Lasten | Baten | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo |
|---|---|---|---|---|---|---|
Saldo programmabegroting 2026 - 2029 | 714.610 | 714.610 | 0 | -4.194 | 4.760 | 43.737 |
Wijzigingen tot de voorjaarsrapportage 2026 | 19.629 | 24.881 | 5.252 | 2.354 | 1.387 | -1.256 |
Begrotingssaldo voor voorjaarsrapportage 2026 | 734.239 | 739.491 | 5.252 | -1.840 | 6.147 | 42.481 |
Wijzigingen voorjaarsrapportage 2026 | 1.954 | -47 | -2.001 | -1.859 | -1.134 | -1.134 |
Begrotingssaldo na voorjaarsrapportage 2026 | 736.192 | 739.444 | 3.251 | -3.700 | 5.012 | 41.346 |
Toelichting
Wijzigingen tot de Voorjaarsrapportage 2026
De belangrijkste wijzigingen betreffen de financiële verwerking van reeds genomen besluiten door PS en de meerjarige effecten uit de slotwijziging 2025. Het resultaat is de beginstand voor deze voortgangsrapportage. Deze wijzigingen worden niet nader toegelicht in deze rapportage omdat deze buiten de Voorjaarsrapportage vallen.
De wijzigingen tot Voorjaarsrapportage hebben een positief effect op 2026 (ad. € 5,3 miljoen), dit is volledig toe te schrijven aan de verwerking van de structurele effecten vanuit de slotwijziging 2025 .
Wijzigingen Voorjaarsrapportage 2026
Het begrotingssaldo wijzigt door de mutaties in de Voorjaarsrapportage. Voor 2026 neemt het begrotingssaldo af met € 2,0 miljoen als gevolg van een tweetal oorzaken:
- € 0,6 miljoen voor het oormerken van de lasten voor Wet open overheid (WOO). In 2021 is het positieve effect (toekenning middelen) vanuit de circulaires niet in een stelpost opgenomen. (toelichting bij programma 11)
- € 1,4 miljoen voor de omzetting van de specifieke uitkering CDOKE naar een decentralisatie uitkering voor Energietransitie (€ 0,7 miljoen programma 4), Klimaat centraal (€0,3 miljoen programma 4) en Duurzame mobiliteit (€ 0,4 miljoen programma 6).
De overige wijzigingen die zijn doorgevoerd zijn budgetneutraal en worden toegelicht in hoofdstuk drie. Voor wijzigingen waar een doeluitkering, specifieke uitkering of decentralisatie uitkering tegenover staat worden de lasten opgenomen bij het betreffende programma en de baten bij algemene middelen.